Материалы за 18.02.2012 » Марий калык газет "Марий Эл"

Увер-аҥар: верла гыч увер

Марий Турек внутренний паша отделын пашаеҥже-влак верлашке лектын коштыт, реформа условийыште лийше вашталтыш-влак дене палдарат.

Ял илыш: «Мӱкш илен лекташ полша», —

Пытартыш жапыште Марий Элыште мӱкш ашныме паша ятырлан воранен каен. Кодшо ий тӱҥалтышлан республикыштына чыла тӱрлӧ озанлыкыште 33 тӱжем мӱкш еш шотлалтын. Пытартыш вич ий жапыште гына тудо латкандаш процентлан ешаралтын, а мӱкш продукцийым латныл процентлан шукырак ямдылыме. «Тамле» отрасль поснак Курык марий, Килемар, Марий Турек, Морко, У Торъял, Оршанка, Советский районлаште вийым налын. Тыгай уверым Ял озанлык да продовольствий министерство гыч налынна.

Марий тӱня: Кадрек ялет - моторет

Татарстан кундем, Агрыз районысо Кадрек ялым изи кугыжаныш манаш пеш келшен толеш. Ик ял ял шотан илемлан шотлалтеш, вуйлатышат икте. Тудыжат шкеныштынак, Кадрекын.

Усталык: Мастарлык кӱкшытым ок пале

Идалык тӱҥалын веле, а мемнан изи «шӱдыр-влак» Марий Эл ӱмбалсе кавам веле огыл, пошкудо регионласымат волгалтарат да туге, эсогыл, нунын дене таҥастарымаште, молыжын волгалташышт тулыштат ок сите. Тыгай шӱдыржӧ кушто, маныда? Конешне, республикысе Национальный президентский искусство школышто!

Самырык илыш: Калтак гыч “Айболит”

Тиде села гыч ӧрдыж кундемыш пиалан илышым кычал коштын тунемын огытыл. Тыште кугезе сугынь почеш илат. Вет арам огыл калыкыште ойлат: «Кушто шочынат, тушто кӱлеш лийынат». Тыге веле шочмо кундемнам эшеат поянракым да сӧралракым ыштен кертына. Тошто Калтак селаште пу пӧрт-влак воктене кермыч дене нӧлтен шындыме шуко пачашан коттедж-шамычан у микрорайон кушкын шогалын. Можо эн чот ӧрыктара гын, нунын озашт селаштак илаш кодшо самырык еҥ-шамыч улыт. Нунын кокла гыч иктыже – Руслан Асманов.

Сцена илыш: Шинчаже тачат йӱла

Актёрын могай улмыжым аклыме ик пале – шинча. Сценыште тудо йӱла гын, тугеже тиде чынжымак артист, маныт. Марий Элын калык артисткыже Ольга Харитонован шинчаже тачат торашкак волгалтеш. Тугеже тудо, чынжымак, геройжын илышыж дене ила, тудын чонышкыжо пурен, рольым чоҥа. Чын, кодшо изарнян «Йӧратымаш? Йӧратымаш! Йӧратымаш…» (Л.Яндаков) спектакльыште молгунамсе деч ойыртемалте, шижмашым шылтенрак модо.

Ял илыш: У илыш мом йодеш — шотыш налалтеш

Морко районысо Шеҥше библиотекыш ты кундемысе яллаште илыше 1300 чоло еҥ (марийжат, рушыжат, татаржат) книгам, журналым да газетлам лудаш коштеш. Библиотекын фондыштыжо 11 тӱжем книга аралалтеш. Ожныракше тылечат шуко лийын. Но неле саманлан кӧра у книга-влакым налаш йӧн лийын огыл. Тоштемшыжым кораҥдаш логалын.

Краеведений ден историй: Лӱмышт марла йоҥга

Кажне марий суртпечыште, манаш лиеш, леваш уло. Тиде мутын кузе шочмыжым Б.А.Серебренников «Финно-волжская языковая общность» (Москва, Наука савыктыш, 1989) книгаштыже умылтара. Учёный 1965 ийыште Йошкар-Олаште эртыше наука сессийыште лийын, материалже «Происхождение марийского народа» (Йошкар-Ола, Книгам лукшо марий савыктыш, 1967 ий) пашаште уло. Тудо ты мут гыч лийше фамилийым тыге умылтара: «Левашов, Левашев – фамилии могут восходить к прозвищу и от другого значения – из «ягод». Так в XVI веке жил Московский помещик Леваш Колобов сын Перепечин (перепеча – род кулича, каравая)». Мый тиде возымо дене нимынярат ом кӧнӧ. Шонем, «леваш» мут дене кылдалтше ял лӱмат, Левашов ден Левашев фамилий-влакат лач «леваш» мут гыч шочыныт.

Культура илыш: «Кыдал деч ӱлыкӧ» волаш огына тырше»

Таче мемнан унана-влак Анатолий Зарецких ден Володя Матвеев улыт. Кӧ афишым эскера гын, молан лачшымак коктын улмыштым умыла: 24 февральыште нуно «Айда, йолташ, муралтена…» концертым эртарат. Тидын нергенак унана-влак дене мутланышна.

Самырык илыш: «Спорт шуара кап-кылемым. А муро куаным конда»

Саша Эманов — самырык рвезе. Спортлан шӱман. Тыгак гармоньым, гитарым шокта, мураш йӧрата. Марий концертлашке кумылын коштеш. Куштылго кап-кылым рвезылан Юмак пуэн, а творчество шӱлышыжӧ аваж деч куснен, очыни. Аваже, «Марий Эл» газет редакцийын пашаеҥже, журналистка Анфиса Васильевна Эманова, шкежат гитара дене шоктен мура. Тудым «Шочмо вер» эстрада ансамбльын солисткыже семынат палена.